Veel mensen die bij mij komen met vermoeidheid, gewichtstoename, darmklachten, slaapproblemen of klachten rondom de overgang denken dat hun hormonen uit balans zijn. En vaak klopt dat ook.
Maar hormonen zijn meestal niet het begin van het verhaal.
Om te begrijpen waarom hormonen veranderen, moeten we eerst kijken naar de aansturing van het hormoonsysteem.

Wat zijn hormonen?

Hormonen zijn boodschappers. Ze geven signalen door tussen verschillende organen en weefsels in het lichaam.
Bekende hormonen zijn bijvoorbeeld cortisol, insuline, oestrogeen, progesteron, testosteron en schildklierhormonen. Deze hormonen worden gemaakt door verschillende hormoonklieren, zoals de bijnieren, schildklier, alvleesklier en eierstokken of testikels.
Maar deze klieren werken niet zelfstandig. De aansturing komt vanuit het brein.

Het brein bepaalt de prioriteiten

In het brein bevinden zich de hypothalamus en hypofyse. Samen vormen zij als het ware het controlecentrum van het hormoonsysteem.
Zij ontvangen voortdurend informatie over wat er in en om het lichaam gebeurt.
– Is er voldoende energie beschikbaar?
– Slaap je goed?
– Is er gevaar?
– Is er sprake van ziekte of ontsteking?
– Hoe is mijn temperatuur?

Op basis van die informatie bepaalt het brein welke processen op dat moment prioriteit krijgen.

Stel je voor dat er een tijger achter je aan zit

Wanneer er direct gevaar dreigt, schakelt het lichaam over naar de overlevingsstand.

Je hartslag stijgt.
Je ademhaling versnelt.
Je bloeddruk loopt op.
Spieren krijgen extra brandstof.

Maar er gebeurt nog veel meer.

De darmen worden tijdelijk minder belangrijk. Verteren kost energie die op dat moment nodig is om te vluchten. Veel mensen herkennen misschien het gevoel dat ze vlak voor een spannende situatie naar het toilet moeten. Het lichaam wil letterlijk ballast loslaten.

Ook het immuunsysteem krijgt tijdelijk een lagere prioriteit. Een uitgebreide afweerreactie kost veel energie en kan wachten totdat het gevaar voorbij is.

De schildklier, die betrokken is bij energieverbruik en warmteproductie, wordt eveneens minder belangrijk. Op de korte termijn is overleven belangrijker dan een optimaal metabolisme.

Hetzelfde geldt voor voortplanting. Hormonen zoals oestrogeen, progesteron en testosteron zijn niet direct nodig wanneer het lichaam moet vechten of vluchten.

Overleven gaat voor alles.

Wat gebeurt er als de tijger nooit weggaat?

Gelukkig worden we tegenwoordig zelden achterna gezeten door een echte tijger.
Maar ons brein reageert op veel meer dan alleen fysiek gevaar.

Langdurige werkdruk.
Zorgen.
Relatieproblemen.
Slecht slapen.
Altijd bereikbaar zijn.
Te weinig herstelmomenten.

Voor het stresssysteem kan dit allemaal een signaal zijn dat er nog steeds gevaar dreigt.
Daardoor blijft het lichaam zich aanpassen.

De aansturing van hormonen verandert.
Cortisol blijft een belangrijke rol spelen.
De schildklier kan minder actief worden.
Geslachtshormonen kunnen verschuiven.
Darmklachten kunnen toenemen.
Herstel verloopt minder efficiënt.
Vermoeidheid neemt toe.

Vanuit het lichaam bekeken is dat geen fout. Het is een slimme aanpassing aan de omstandigheden.

Hormoonklachten beginnen niet altijd bij de hormonen

Bij klachten zoals vermoeidheid, gewichtstoename, overgangsklachten, darmproblemen of een gebrek aan energie wordt vaak direct naar de hormonen gekeken. Dat is logisch.

Maar soms ligt de oorzaak een laag dieper.

Het lichaam reageert voortdurend op de signalen die het ontvangt. Wanneer stress, slaaptekort of andere belastende factoren langdurig aanwezig zijn, heeft dat invloed op de aansturing van het complete hormoonsysteem.

Daarom is het handig om niet alleen naar te kijken naar de hormonen, maar ook naar leefstijl, voeding, stress, slaap, herstel en darmgezondheid.

Want pas wanneer je begrijpt waarom het lichaam doet wat het doet, kun je gericht werken aan meer energie, een betere hormoonbalans en een gezondere leefstijl.

Meten. Begrijpen. Doen.

Blijvend Vitaal